Veel ondernemers lopen er inmiddels tegenaan: je wilt uitbreiden, elektrificeren of verduurzamen, maar krijgt geen (extra) stroomaansluiting. Of je komt op een wachtlijst terecht zonder duidelijk perspectief.
Dat is geen toeval. Het elektriciteitsnet zit op veel plekken vol, maar dat betekent niet dat nieuwe aanvragen geen capaciteit toegewezen kunnen krijgen. Sterker nog: soms is het van levensbelang dat dat wél gebeurt. Daarom heeft de Autoriteit Consument & Markt (ACM) een nieuw prioriteringskader opgesteld.
Tijdens de Netwerkbijeenkomst Slimme Energieoplossingen van Energieregio NHN gaf Hans Schneider van Liander een beeld van wat dat betekent. En vooral: wat je als ondernemer nog wél kunt.
Van ‘wie het eerst komt’ naar ‘wat het belangrijkst is’
Voorheen gold een eenvoudig principe: wie het eerst een aanvraag deed, kwam bovenaan de lijst. Dat werkte zolang er voldoende ruimte op het net was. Maar in een situatie van schaarste kan dat niet meer. Daarom is er nu een nieuw systeem: prioriteren op basis van maatschappelijke waarde.
De ACM maakt daarin onderscheid in drie categorieën:
-
Congestieverzachters
Partijen die helpen om ruimte te creëren op het net, bijvoorbeeld met batterijen of flexibel vermogen. -
Veiligheid
Denk aan zorg, defensie en andere vitale functies. -
Basisbehoeften
Zoals woningbouw, onderwijs en openbaar vervoer.
Alles wat daar niet onder valt, komt in de praktijk lager op de lijst.
Wat verandert er dan?
De grootste verandering is dat er één gezamenlijk kader komt voor iedereen. Het onderscheid tussen klein- en grootverbruik verdwijnt. Dat betekent dat kleinere aansluitingen, zoals veel MKB-bedrijven, op dezelfde wachtlijst komen te staan als grote partijen. Vanaf 1 juli worden aanvragen niet meer gescheiden behandeld, maar in één systeem geplaatst. De beschikbare capaciteit wordt vervolgens stap voor stap verdeeld, op basis van prioriteit.
Daarbij geldt een harde realiteit: geef je de één voorrang, dan schuift de ander naar achteren. Frustrerend, maar noodzakelijk.
Waarom de wachttijden zo lang zijn
Veel ondernemers denken dat de lange wachttijden alleen een administratief probleem zijn. Maar de oorzaken zitten dieper.
Het heeft te maken met twee dingen: maakbaarheid en schaarste. Zonder netproblemen duurt het realiseren van een aansluiting al snel 1 tot 6 maanden bij eenvoudige situaties en zelfs 1 tot 3 jaar als fysieke uitbreiding nodig is in de vorm van transformatoren en kabels.
Maar als er sprake is van netcongestie, loopt dat verder op. Bij knelpunten op middenspanning of hoogspanning (bijvoorbeeld via TenneT) kunnen wachttijden oplopen tot 5 tot 10 jaar.
Dat raakt niet alleen grote projecten. Ook kleinere aanvragen, van laadpalen bij een kantoor of in een woonwijk tot bedrijfsuitbreidingen, komen hierdoor in de knel.
Wat betekent dit voor ondernemers?
Veruit de meeste ondernemers vallen met hun aanvraag in categorie vier: geen prioriteit. Dat klinkt hard, maar het is de realiteit. Bedrijven vallen meestal niet onder veiligheid of basisbehoeften en zijn ook niet automatisch congestieverzachter. Dat betekent dat ze moeten wachten op netuitbreiding of zelf moeten zoeken naar oplossingen. En dat laatste wordt steeds belangrijker.
Waar zit dan wél ruimte?
Hoewel het kader streng is, ontstaan er ook nieuwe mogelijkheden. Niet door méér capaciteit, maar door slimmer gebruik van het net. Je kent ze misschien al wel:
-
flexibiliteit in je energieverbruik
-
opslag van energie (bijvoorbeeld met batterijen)
-
eigen opwek beter benutten
-
samenwerken met andere bedrijven
Netbeheerders zetten hier ook steeds meer op in, bijvoorbeeld via:
-
flexcontracten
-
capaciteitssturende contracten (CSC)
-
congestiemanagement
-
energiehubs
Vooral dat laatste, waarbij je samen werkt op bedrijventerreinen of op dezelfde aansluiting, wordt steeds relevanter.
De rol van samenwerking
Tijdens de bijeenkomst werd één ding duidelijk: de oplossing ligt steeds minder bij het individuele bedrijf en steeds meer bij het collectief.
Bedrijven met een verschillend energieprofiel kunnen elkaar aanvullen. Waar de één piekt, heeft de ander ruimte. Door dat te combineren ontstaat er speelruimte binnen bestaande aansluitingen. Maar dat gebeurt niet vanzelf. Het vraagt inzicht in je eigen energieprofiel, bereidheid om samen te werken en organisatie op het bedrijventerrein.
Wat kun je nu doen?
Het prioriteringskader verandert de spelregels, maar neemt niet alle mogelijkheden weg.
Voor ondernemers betekent dit concreet:
-
Breng je energieverbruik en pieken in beeld
-
Kijk waar je kunt besparen of sturen
-
Onderzoek of samenwerking op je terrein mogelijk is
-
Verken opties zoals opslag of flexibel gebruik
-
Ga in gesprek met gemeente of netbeheerder
Wachten op meer capaciteit is soms onvermijdelijk. Maar stilzitten is dat niet. Er zijn écht opties. Wil je ze verkennen? Neem vrijblijvend contact op met het Duurzaam Ondernemersloket.