Met ingang van dit jaar geldt de GACS-verplichting. Eerst alleen voor grote panden, maar vanaf 2030 ook voor het MKB. GACS staat voor Gebouwautomatiserings- en controlesysteem. Klinkt technisch en dat is het ook. Maar de boodschap erachter is eigenlijk heel simpel. Je gebouw moet slimmer worden. En vooral: je moet niet meer alleen energie gebruiken, maar er vooral op sturen.
Wat is GACS eigenlijk?
GACS kun je zien als het brein van je pand. Het systeem houdt continu bij hoeveel energie je gebruikt, waar het misgaat of inefficiënt is en het stuurt installaties automatisch bij. Je verwarming, koeling en ventilatie staan dan niet meer gewoon aan, maar reageren op wat er op dat moment nodig is. Geen verspilling meer omdat niemand kijkt dus.
Geldt de verplichting ook voor mij?
Sinds 1 januari 2026 geldt de verplichting voor grotere utiliteitsgebouwen met installaties van 290 kW of meer. Meestal zijn dit grotere bedrijfspanden, productiehallen en grote kantoren en logistieke gebouwen. In de meeste gevallen heeft je installateur je hiervan op de hoogte gesteld.
Maar vanaf 2030 schuift deze grens naar 70 kW. Dan komt ook een groot deel van het MKB in beeld. Dit is dus geen niche-regel, maar het komt daadwerkelijk jouw kant op.
Waarom is er nu nóg een verplichting?
We hebben jarenlang energie gebruikt zonder echt te kijken wat er gebeurde. Of het wel nodig was. Installaties draaien, gebouwen worden verwarmd en gekoeld en niemand weet precies wanneer, hoeveel en of het wel nodig is. Dat kan niet meer in tijden van schaarste. Gebouwen zijn verantwoordelijk voor een groot deel van het energieverbruik. En als we eerlijk zijn: daar valt vaak nog veel te winnen. De GACS-verplichting dwingt je om dat inzicht wél te hebben. En er ook iets mee te doen.
Wat verandert er echt?
Dit is geen ‘extra systeem erbij’, maar een andere manier van denken. En daar word je zelf ook beter van, want je bespaart serieus geld! Van installaties aanzetten naar installaties slim laten draaien en van energie verbruiken naar energie managen. Dat is precies waar het naartoe gaat. En ook waar we naartoe moeten, want energie blijft een aandachtspunt.
Waarom GACS voor iedereen belangrijk is
Deze verplichting raakt direct aan iets waar veel ondernemers nu al mee worstelen: netcongestie.
Want wat doet een GACS in de praktijk?
- het voorkomt pieken in je energieverbruik
- het verschuift gebruik naar andere momenten
- het helpt je eigen opwek beter te benutten
En dat zijn precies de dingen die nodig zijn om ruimte te creëren op een vol stroomnet. Met andere woorden:
GACS is niet alleen een verplichting. Het is ook een deel van de oplossing.
Wat betekent dit voor jou?
Voor ondernemers betekent dit dat je niet meer wegkomt met ‘we hebben zonnepanelen, dus we zitten goed’. Dat is natuurlijk al lang niet meer zo!
Je moet weten wat je verbruikt, snappen wanneer je pieken hebt en actief kunnen bijsturen. Maar dat vraagt inzicht in je energieprofiel, koppelingen tussen systemen en soms aanpassingen aan bestaande installaties. Dat is niet iets wat je even snel regelt. Daarom is het goed om alvast te beginnen. Dat inzicht heb je tenslotte ook nodig als je wilt samenwerken of een ander (flexibel) energiecontract overweegt.
Verplichting of kans?
Veel ondernemers zullen dit zien als weer een regel erbij. Maar eerlijk is eerlijk: dit is ook gewoon waar de markt naartoe gaat. Bedrijven die hun energiegebruik onder controle hebben:
- besparen kosten
- hebben minder last van netproblemen
- en kunnen makkelijker samenwerken met anderen
En dat laatste wordt steeds belangrijker.
Subsidies benutten
Een GACS-installatie is een investering waar je niet omheen kunt. Gelukkig kun je hiervoor gebruik maken van subsidies en regelingen om het allemaal iets aantrekkelijker te maken. (los van alle voordelen achteraf)
- Energie-investeringsaftrek (EIA): Veel GACS-installaties vallen onder de EIA-regeling. Dit betekent dat je een deel van de investeringskosten kunt aftrekken van de fiscale winst, waardoor je minder inkomsten- of vennootschapsbelasting betaalt.
- Investeringssubsidie duurzame energie en energiebesparing (ISDE): Voor specifieke energiebesparende maatregelen, waaronder slimme systemen, kun je ISDE-subsidie aanvragen via de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO).
Lees je goed in en neem bij vragen contact op met het Duurzaam Ondernemersloket. Wij zijn er voor jou!