Bedrijventerreinen vormen het economische hart van Westfriesland. Van Hoorn80 en Westfrisia tot De Veken in Opmeer en de terreinen in de SED-gemeenten: hier wordt gewerkt, geïnnoveerd en geïnvesteerd. Tegelijkertijd staan deze terreinen voor grote veranderingen. Netcongestie, strengere duurzaamheidsregels, klimaatadaptatie en elektrificatie zorgen ervoor dat ondernemers steeds vaker tegen grenzen aanlopen. Tegelijkertijd liggen er juist op bedrijventerreinen ook enorme kansen om samen stappen te zetten.
Gemeenten hebben daarbij te maken met duurzaamheidsdoelen die zijn gesteld door het Rijk en Europa. Er liggen gezamenlijke opgaven voor het vinden van locaties voor duurzame energieopwekking én voor het realiseren en behouden van kwalitatief goede werklocaties. Eén ding wordt steeds duidelijker: ondernemers kunnen deze opgaven niet alleen oplossen. En gemeenten ook niet. Juist de samenwerking tussen beide partijen maakt het verschil.
Bedrijventerreinen spelen een sleutelrol
In Westfriesland vind je tientallen bedrijventerreinen waar een groot deel van de economische activiteit plaatsvindt. Juist deze terreinen bieden volop kansen voor verduurzaming, energieopwekking, klimaatadaptatie en circulaire samenwerking. Toch is het toekomstbestendig maken van een bedrijventerrein complex. Ondernemers zijn in de eerste plaats bezig met hun bedrijfsvoering. Investeringen in energie, wateropvang of vergroening staan vaak niet bovenaan de prioriteitenlijst.
Dat betekent niet dat ondernemers niet willen verduurzamen. Integendeel. Veel bedrijven willen wel stappen zetten, maar lopen tegen praktische barrières aan: gebrek aan tijd, kennis, financiering of ingewikkelde regelgeving. Daar komt nog iets bij: veel oplossingen werken alleen als bedrijven samenwerken. Maar wie organiseert dat? En wie betaalt het?
Veel oplossingen zijn collectief
Een duidelijk voorbeeld is de huidige problematiek rondom netcongestie. Bedrijven die willen elektrificeren of uitbreiden lopen regelmatig vast omdat er geen ruimte meer is op het elektriciteitsnet.
Individuele oplossingen, zoals een batterij of extra aansluiting, zijn vaak kostbaar of technisch lastig. Door samen te werken ontstaan nieuwe mogelijkheden, zoals:
-
energiehubs waarin bedrijven energie delen
-
gezamenlijke laadpleinen voor elektrisch transport
-
collectieve energieopwekking met zonnepanelen of wind
-
gezamenlijke opslag van energie
-
uitwisseling van reststromen of warmte
Voor dit soort oplossingen moeten bedrijven elkaar wel weten te vinden en bereid zijn samen te investeren. In Westfriesland gebeurt dat al op verschillende plekken. Op De Veken in Opmeer werken ondernemers en gemeente samen aan energieoplossingen. Op Hoorn80 en Westfrisia, in de SED-gemeenten en op de Braken in Koggenland wordt eveneens gewerkt aan initiatieven rond energiecoöperaties en collectieve oplossingen.
Gemeenten als verbinder
Daar ligt een belangrijke rol voor gemeenten. Zij kennen de lokale situatie, hebben contact met ondernemersverenigingen en kunnen partijen bij elkaar brengen. Daarnaast hebben gemeenten invloed op ruimtelijke ordening, vergunningverlening en infrastructuur. Door ondernemers vroeg te betrekken bij plannen kunnen kansen sneller worden benut. Veel gemeenten ondersteunen ondernemers inmiddels actief via programma’s rondom toekomstbestendige bedrijventerreinen. Daarbij gaat het niet alleen om subsidies, maar ook om het organiseren van samenwerking en het delen van kennis. Een bedrijventerrein waar ondernemers elkaar kennen en samenwerken, kan veel sneller stappen zetten dan een terrein waar ieder bedrijf op zichzelf staat.
Ondernemersfondsen als vliegwiel
Een belangrijk instrument dat samenwerking op bedrijventerreinen kan versterken, is het ondernemersfonds. In steeds meer gemeenten worden ondernemersfondsen ingezet om collectieve initiatieven mogelijk te maken.
Via een kleine opslag op de OZB wordt geld verzameld dat vervolgens weer wordt ingezet voor projecten van en voor ondernemers. Denk aan parkmanagement, beveiliging, vergroening, gezamenlijke energieprojecten of initiatieven die samenwerking op een bedrijventerrein versterken.
Het voordeel van een ondernemersfonds is dat alle ondernemers bijdragen en daarmee ook belang hebben bij de besteding van het geld. Daardoor ontstaat structurele betrokkenheid en kunnen plannen worden uitgevoerd die individuele bedrijven vaak niet alleen kunnen realiseren.
Voor gemeenten is het bovendien een manier om samenwerking tussen ondernemers te stimuleren en initiatieven op bedrijventerreinen duurzaam te ondersteunen.
Samen werken aan oplossingen
Samenwerking betekent niet dat ondernemers hun eigen belangen moeten loslaten. Integendeel: juist door gezamenlijk naar oplossingen te kijken, kunnen individuele bedrijven sterker worden. En gezamenlijk heb je ook één stem richting de gemeente. Die heeft soms andere belangen, maar is net zo goed gebaat bij slimme oplossingen die de lokale economie versterken én bijdragen aan toekomstbestendige bedrijventerreinen.
Een energiehub kan bijvoorbeeld ruimte creëren voor uitbreiding. Gezamenlijke vergroening kan wateroverlast en hittestress beperken. En gezamenlijke investeringen maken oplossingen vaak financieel haalbaarder. Het belangrijkste is dat ondernemers en gemeenten elkaar blijven opzoeken. Niet alleen wanneer er problemen ontstaan, maar juist ook in de fase waarin plannen worden gemaakt. Want toekomstbestendigheid draait niet alleen om energie, maar ook om klimaatbestendigheid: omgaan met hitte, wateroverlast en een prettige werkomgeving.
Begin klein
Een toekomstbestendig bedrijventerrein ontstaat niet in één keer. Vaak begint het met een klein initiatief: een aantal ondernemers dat samen wil kijken naar energiegebruik, een parkmanagementorganisatie die samenwerking stimuleert of een gemeente die partijen bij elkaar brengt.
Van daaruit kunnen stap voor stap grotere projecten ontstaan. De energietransitie en klimaatopgaven vragen om nieuwe manieren van samenwerken. Bedrijventerreinen laten steeds vaker zien dat dit mogelijk is, wanneer ondernemers en gemeenten maar samen optrekken.