Samenwerken op bedrijventerreinen wordt steeds vaker genoemd als oplossing voor netcongestie en verduurzaming. Dan hebben we het over energiehubs, gezamenlijke batterijen of gedeelde aansluitingen. Technisch is er inmiddels veel mogelijk en met de nieuwe energiewet (en het nieuwe kabinet straks hopelijk) kan ook wettelijk meer. Toch lopen in de praktijk veel samenwerkingen vast. Niet omdat de techniek faalt, maar omdat andere vragen onbeantwoord blijven.
De echte uitdagingen zitten in vertrouwen, data en eigendom.
Vertrouwen: de basis van elke samenwerking
Ondernemers zijn gewend om zelfstandig beslissingen te nemen. Dat werkt efficiënt en geeft grip. Samenwerken vraagt iets anders: je wordt afhankelijk van anderen. Dat voelt spannend, zeker als het gaat om energievoorziening, bedrijfscontinuïteit en kosten. Lukt dat wel? Vertrouwen betekent niet dat iedereen het overal over eens is, maar wel dat afspraken worden nagekomen en dat belangen open op tafel liggen. In de praktijk blijkt dat vertrouwen tijd nodig heeft. Veel initiatieven stranden omdat ondernemers elkaar onvoldoende kennen of omdat er te snel wordt doorgeschakeld naar techniek en investeringen, terwijl de onderlinge basis nog niet stevig is.
Verschillende belangen en tempo’s
Op een bedrijventerrein zitten bedrijven in uiteenlopende fases. De één wil uitbreiden en elektrificeren, de ander wil vooral besparen, weer een ander wacht af omdat de plannen nog niet concreet zijn. Dat verschil in tempo en urgentie maakt samenwerking complex. Wat voor de één een logische stap is, voelt voor de ander als een risico. Zonder begrip voor die verschillen ontstaat al snel frustratie. Succesvolle samenwerkingen erkennen dat niet iedereen tegelijk dezelfde stappen zet.
Data: zonder inzicht geen gezamenlijke keuzes
Om samen energie te gebruiken of te verdelen, is inzicht nodig in verbruik en pieken. Wanneer gebruikt welk bedrijf hoeveel stroom? Waar zit flexibiliteit? Zonder die data is het onmogelijk om eerlijke afspraken te maken. Tegelijk is energie-data gevoelig. Ondernemers zijn terughoudend met delen, uit angst voor concurrentie, prijsinformatie of verlies van onderhandelingspositie. Die terughoudendheid is natuurlijk begrijpelijk, maar vormt wel een rem op samenwerking.
Wie ziet wat en wie beheert de gegevens?
De vraag is niet alleen óf data gedeeld wordt, maar ook hoe. Wie krijgt toegang? Welke gegevens zijn nodig? En wie beheert ze? In veel gevallen ontbreekt een neutrale partij die deze rol kan vervullen. Zonder duidelijke afspraken over datagebruik ontstaan wantrouwen en misverstanden. Transparantie over wat wel en niet gedeeld wordt, is essentieel om samen verder te komen.
Eigendom: van wie is wat?
Zodra er gezamenlijk wordt geïnvesteerd, komt eigendom in beeld. Van wie is een batterij? Wie is verantwoordelijk voor onderhoud? Wat gebeurt er als een bedrijf vertrekt of failliet gaat? Deze vragen lijken juridisch, maar raken direct aan vertrouwen. Ondernemers willen weten waar ze aan toe zijn. Zonder heldere afspraken over eigendom en risicoverdeling blijft de samenwerking kwetsbaar.
Zeggenschap en besluitvorming
Naast eigendom speelt zeggenschap een grote rol. Wie beslist over uitbreiding, aanpassing of gebruik? En hoe worden kosten en baten verdeeld? Zonder duidelijke governance ontstaat ruis. Ondernemers haken af als ze het gevoel krijgen geen invloed te hebben of juist te veel verantwoordelijkheid te dragen. Heldere spelregels zijn daarom minstens zo belangrijk als technische oplossingen.
De rol van een onafhankelijke partij
Steeds vaker blijkt dat samenwerkingen beter werken als er een onafhankelijke partij betrokken is. Dat kan een programmaverantwoordelijke partij zijn, een energiecoöperatie of een andere neutrale beheerder. Zo’n partij bewaakt afspraken, beheert data en zorgt dat het gezamenlijke belang overeind blijft. Dat verlaagt de drempel om samen te werken en voorkomt dat één ondernemer te veel macht of risico krijgt.
Waarom techniek zelden het echte probleem is
De technische oplossingen voor netcongestie zijn er vaak al. Wat ontbreekt, is de organisatorische structuur eromheen. Samenwerken vraagt tijd, gesprekken en duidelijke afspraken. Dat maakt het geen snelle oplossing, maar wel een duurzame. En het maakt meteen de noodzaak van organisatie op bedrijventerreinen pijnlijk duidelijk! Als je elkaar kent, zijn al bovenstaande problemen minder groot.